วันจันทร์ที่ 23 พฤศจิกายน พ.ศ. 2558

เปลี่ยนข้อ...เปลี่ยนอะไหล่

พูดถึงการผ่าตัดเปลี่ยนข้อ ก็คือการใส่ข้อเทียมเข้าไปแทนข้อที่มันเสื่อมหรือเกิดปัญหา ที่ได้ยินบ่อยๆ เห็นจะเป็น “ข้อเข่า” กับ “ข้อสะโพก” ส่วนข้ออื่นๆในร่างกายยังไม่เคยได้ยินใครเขาเปลี่ยนกันนะ เดี๋ยวนี้คนผ่าตัดเปลี่ยนข้อมีเยอะขึ้นเพราะเทคนิคการทำน่ากลัวน้อยลง ก็เป็นเรื่องของเทคโนโลยีที่มันล้ำสมัยขึ้นนั่นแหละ ทำให้อะไรๆมันง่ายขึ้น แถมมีการนำคอมพิวเตอร์มาช่วยในการผ่าตัด (Computer Assisted Surgery) ด้วย ส่วนตัวข้อเทียมก็มีการออกแบบและพัฒนาให้ใช้งานได้ใกล้เคียงข้อธรรมชาติ ไงล่ะ...ไม่ธรรมดาเลยใช่มั้ย



ถึงการผ่าตัดเปลี่ยนข้อจะลดความยุ่งยากไปเยอะ แต่ใช่ว่านึกอยากผ่า เดินไปบอกคุณหมอแล้วจะได้ผ่าสมใจล่ะ คุณหมอเค้าจะเซย์เยสก็ต่อเมื่อเห็นแล้วว่ารักษามาสารพัดวิธีแล้วไม่ดีขึ้น หรือใครมีข้อบ่งชี้เหล่านี้ คุณหมอก็จะผ่าให้ 
-  ข้อเข่าและข้อสะโพกเสื่อมจากอายุ มีอาการผิดรูปเข่าโก่ง มีอาการปวดจากการเดิน
ข้อเข่าและข้อสะโพกเสื่อม จากโรคข้ออักเสบ เช่น Rheumatoid, SLE
-    มีโรคหัวสะโพกขาดเลือดไปเลี้ยง (Avascular necrosis)
-    อุบัติเหตุ กระดูกเข่าแตกผิดรูป หรือกระดูกสะโพกหัก


สำหรับวัสดุที่ใช้ทำข้อเข่าและข้อสะโพกเทียมจะเป็นโลหะอัลลอย (Alloy) มีคุณสมบัติคือ (1) มีความทนทานสูง อันนี้สำคัญเพราะข้อเทียมมันต้องคอยรับน้ำหนักอยู่ตลอดเวลา ก็ควรจะแข็งแรงไม่สึกกร่อนง่าย และ (2) ไม่มีปฏิกิริยาต่อต้านกับเนื้อเยื่อของร่างกาย ถ้ามีนี่ยุ่งเลยนะเพราะมันต้องเข้ามาฝังอยู่ในร่างกายของเรา

คนไข้ที่เปลี่ยนข้อเทียม บางคนใช้งานไม่สมบุกสมบันมาก ก็สามารถใช้งานไปได้นานมากกว่า 20 ปีก็มี แต่ไม่ใช่ทุกคนจะใช้งานกันได้ยาวๆแบบนี้นะ เพราะคนไข้แต่ละคนสภาพร่างกายไม่เหมือนกัน ระดับกิจกรรมที่ทำหรือปริมาณน้ำหนักที่กระแทกลงข้อก็ต่างกัน ปัจจัยต่างๆ เหล่านี้จะเป็นตัวกำหนดอายุการใช้งานของข้อเทียมค่ะ


ส่วนวิธีการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทียมทำได้ 2 แบบคือ แบบเดิม (Standard) ที่ทำกันมานาน กับ แบบใหม่ (Minimally Invasive Technique) สองแบบนี้ต่างกันยังไงไปดูกันค่ะ


                                                                 แบบเดิม                                        แบบใหม่

ขนาดแผลผ่าตัด                                             ใหญ่ (ประมาณ 15 ซม.)            เล็ก (ประมาณ 5 ซม.)

เวลาในการผ่าตัด                                                      นานกว่า                                       1 – 1 ½ ชม.

ระยะเวลาดมยา                                                         นานกว่า                                        สั้นกว่า

การบาดเจ็บของเนื้อเยื่อรอบข้าง                              มากกว่า                                      น้อยกว่า

ระยะเวลาพักฟื้นใน รพ.                                      มากกว่า 1-2 สัปดาห์                          สั้นกว่า

กลับไปเดินได้ตามปกติ                                            ช้ากว่า                                           เร็วกว่า


ถ้าจำเป็นต้องผ่า อยากผ่าแบบไหนคงมีคำตอบในใจกันบ้างล่ะนะ แต่ขอฝากเอาไว้นิด การผ่าตัดอะไรซักอย่างมันมีเงื่อนไขหลายอย่าง จะเอาตามใจคนไข้อย่างเดียวคงไม่ได้ ต้องพิจารณาหลายๆด้าน ทั้งตัวคนไข้เอง ไหนจะคุณหมออีกล่ะ คนไข้อยากได้อย่างนี้แต่คุณหมอคิดว่าอีกทางเหมาะสมกว่า ก็ต้องฟังคุณหมอด้วย

  

ปกติหลังเปลี่ยนข้อเทียม คนไข้ก็ต้องมาฝึกหัดเดินกันใหม่ ก็ต้องนิดนึงล่ะ เปลี่ยนข้อเทียมนี่นะ ไม่ได้ผ่าฝีจะได้ลุกมาเดินปรู๊ดปร๊าดได้เลย ก็จะมีคุณหมอแผนกกายภาพมาฝึกให้ และจะสอนฝึกออกกำลังกล้ามเนื้อให้ด้วย ฝึกกันตั้งแต่ช่วงพักฟื้นในโรงพยาบาลนั่นแหละ พอกลับบ้านก็เอาไปทำต่อเอง ถ้าขยันทำตามหมอบอกก็จะสามารถกลับมาใช้ชีวิตตามปกติได้เร็วขึ้นค่ะ 
แสดงความคิดเห็น